Na czym polega coaching?

Coaching należy do metod rozwoju osobistego, które pozwalają odkryć wewnętrzną siłę i potencjał, a także zainicjować przyszłościowe zmiany na lepsze. Potrafi przynieść wiele dobrego – jeśli podejdzie się do niego z pełnym zaangażowaniem w proces.

Na czym polega coaching i jak wygląda proces coachingowy? Jakie założenia powinien wykorzystywać? O tym przeczytacie poniżej.

Profesjonalny coaching – na czym polega?

Coaching jest formą partnerskiej relacji, w której coach pomaga klientowi w odkrywaniu wewnętrznego, osobistego potencjału i docieraniu do odpowiedzi na pytania istotne w życiu osobistym lub zawodowym. Rozwój w tym przypadku wiąże się z osiągnięciem wyznaczonych wcześniej celów opartych na indywidualnych potrzebach klienta. Co istotne, rola coacha polega na motywowaniu, zadawaniu pytań otwartych wspieranych przez aktywne słuchanie, a nie doradzaniu czy podejmowaniu decyzji w imieniu klienta.

Aby móc skupić się na wspieraniu klienta, nowoczesny coaching bazuje na kilku kluczowych założeniach, stanowiących fundament do działania.

Kluczowe założenia coachingu – na czym polega coaching?

Co stanowi sedno coachingu? Wymaga on skoncentrowania się na solidnej bazie. Powstaje ona na kilku filarach, do których zaliczają się: samodecydowanie klienta, partnerskość relacji między coachem a klientem, praca na zasobach oraz koncentracja na celu i dążeniu do niego.

Klient sam jest ekspertem i sam podejmuje decyzje

Coaching zakłada, że wszystko, czego klient potrzebuje do podejmowania decyzji, określania i podążania do celu – ma już w sobie, musi to tylko odkryć i odpowiednio wykorzystać. Są to jego wewnętrzne zasoby, doświadczenia i potencjał, który podczas sesji coachingowych coach pomaga wyzwolić i ukierunkować.

Sir John Whitmore, należący do pionierów coachingu, w swojej książce Coaching for Performance, stwierdził wręcz, że:

„Coaching is unlocking a person’s potential to maximize their own performance. It is helping them to learn rather than teaching them.„

John Whitmore

Partnerstwo w relacjach coachingowych

W coachingu próżno szukać relacji typu mistrz-uczeń, obecnej choćby w mentoringu. Sesje coachingowe opierają się na partnerstwie i równości. Zadaniem coacha jest bowiem nie udzielanie rad, a towarzyszenie klientowi w procesie, na drodze ku osiąganiu konkretnych celów. Ma tworzyć warunki, co trafnie opisał Myles Downey (Effective Coaching):

„Coaching is the art of facilitating the performance, learning and development of another.„

Myles Downey

Koncentracja na potencjale

Zgodnie z zasadami coachingu człowiek ma w sobie niewykorzystany potencjał. Wyzwolenie go pozwala na wprowadzenie zmian i rozwój w różnych obszarach życia. Trzeba tylko nauczyć się go odblokowywać i odpowiednio wykorzystać, w czym może pomóc doświadczony coach.

Timothy Gallwey (The Inner Game of Tennis) zwraca uwagę, że największe bariery tkwią w naszym sposobie myślenia – przełamanie ich wyzwala naturalny potencjał:

„The opponent within one’s own head is more formidable than the one on the other side of the net.„

Timothy Gallwey

Koncentracja na celu

Coaching ma precyzyjnie określone ramy i formę. Nie stanowi luźnej, przyjacielskiej rozmowy czy mentorskiego wywodu. To interaktywny proces rozwoju, który ma pomóc w osiągnięciu konkretnych, wcześniej określonych celów. Choć profesjonalny coach wspomaga ten proces, skupia się na monitorowaniu postępów i wspiera rozmówcę, to właśnie klient jest odpowiedzialny za podejmowanie decyzji.

John Whitmore stwierdził nawet, że: „Awareness and responsibility are the two key elements of coaching.”.

Proces coachingowi – jak działa coaching?

Jak każdy proces, również coaching, składa się z kilku następujących po sobie faz. Te elementy pozwalają osiągać określone cele i prowadzić do realnego rozwoju.

Do etapów procesu coachingowego zaliczają się:

• stworzenie kontraktu i diagnoza sytuacji: ustalenie zasad współpracy, celów i ram czasowych; analiza aktualnej sytuacji klienta oraz zdefiniowanie celów; określenie potrzeb i wartości klienta.
• planowanie i przygotowanie do działania: tworzenie planu z wyszczególnieniem kolejnych kroków; rozpoznanie zasobów klienta i ewentualnych blokad wewnętrznych; stworzenie listy zadań do wykonania między sesjami.
• sesje coachingowe: analizowanie postępów klienta i stawianie kolejnych pytań przez coacha, motywowanie do dalszego działania.
• ocena rezultatów: omówienie wniosków; zaplanowanie kolejnych etapów, analiza stopnia realizacji celów.

Metody coachingowe – podstawowe narzędzia coacha do konkretnych potrzeb

Zadaniem coacha jest pogłębienie świadomości klienta, odblokowanie potencjału, usunięcie wewnętrznych blokad oraz wspieranie refleksji na drodze do efektywnego działania i osiągania ustalonych celów. Coach nie daje rozwiązań, a tylko pomaga odkrywać ścieżki samodzielnego dotarcia do nich. Pomocą służą mu w tym rozmaite narzędzia i techniki coachingowe.

Pytania coachingowe

Za najważniejszą metodę pracy coacha uznaje się pytania coachingowe. To właśnie one mają poszerzać horyzonty i otwierać na nowe ścieżki poprzez refleksję klienta. W zależności od potrzeb i celów stosuje się różne rodzaje pytań. Najistotniejsze znajdziecie w poniżej tabeli.

Modele coachingowe

Oprócz pytań często stosuje się też modele coachingowe, których zadaniem jest lepsze uporządkowanie całego procesu. Do chętnie stosowanych zaliczają się zwłaszcza:

• model GROW (służy do ustalania jasnego celu, badania aktualnej sytuacji, określania możliwych strategii oraz działań do wykonania),
• model SMART (wspomaga precyzyjne określanie celu, który jest: konkretny, mierzalny, osiągalny, istotny, określony w czasie),
• model CLEAR (wspiera klarowne formułowanie celu, zwłaszcza w coachingu zespołowym i biznesowym; cel ma być: współpracujący, ograniczony, emocjonalny, dzielony na części, modyfikowalny).

Modele porządkują współpracę, ułatwiają osiąganie celów oraz pracę nad nimi na różnych etapach.

Narzędzia refleksji

Jak wspomóc refleksję klienta? Do tego służą odpowiednie narzędzia, w tym:

• mapa celów: graficzne przedstawienie celów krótko- i długoterminowych i związanych z nimi działań;
• koło wartości: identyfikacja graficzna najważniejszych wartości klienta;
• koło życia: ocenianie satysfakcji w kluczowych obszarach życia.

Zmiana perspektywy

Do zmiany perspektywy, poszerzenia horyzontów i analizy aktualnych zachowań stosuje się techniki wspierające zmianę perspektywy. Zalicza się do nich między innymi:

• poziomy logiczne Diltsa: ustalanie realnych problemów lub potencjałów do zmiany,
• reframing: zaoferowanie innego punktu widzenia na daną sytuację.

Motywacja i planowanie

Jak zmotywować klienta do działania? W tym pomocne bywają techniki motywacyjne, jak choćby:

• skala postępu (określenie w skali, jak daleko od celu klient się znajduje),
• metoda małych kroków (rozbijanie dużych celów na małe działania).

Praca z przekonaniami i blokadami

Coaching opiera się na wyzwalaniu potencjału. Kluczową kwestią w pracy rozwojowej pozostaje lokalizacja i usuwanie blokad oraz działania na już istniejących przekonaniach. Może się to odbywać za sprawą takich narzędzi, jak:

• technika „5 Why” (pięciokrotne zadawanie pytania „dlaczego?” pozwala na dotarcie do źródła danego przekonania lub blokady),
• praca z wewnętrznymi dialogami (określanie części umysłu odpowiadającej za krytykę oraz kompetencje i intuicję).

Wizualizacja

Często w coachingu sięga się po wizualizacje. Do chętnie wybieranych technik zaliczają się:

• Future Self (wyobrażanie sobie siebie w przyszłości),
• Linia życia (przedstawienie ważnych momentów osobistych lub zawodowych).

Co daje coaching indywidualny i coaching zespołowy – najważniejsze korzyści

Jakie jest znaczenie coachingu? W zależności od tego, na jakie rodzaje coachingu się postawi, da się osiągać inne cele.

Z jednej strony, może to być sposób na wzrost samoświadomości i sprawczości lub podejmowanie świadomych decyzji w życiu prywatnym. Coaching wspomaga budowanie pewności siebie, wyzwala potencjał do działania i wzrostu jednostki. To też szansa na określanie blokad, zmianę nawyków i tworzenie nowych zwyczajów, co przynosi korzyści na przyszłość, budując lepsze jutro.

Z drugiej, coaching to też rozwój zawodowy. Da się go wykorzystać w celu biznesowej maksymalizacji zawodowego potencjały lub wspomagania umiejętności przywódczych, na drodze do osiągnięcia celów.

Częste mity o coachingu (coaching biznesowy, life coaching, coaching motywacyjny, agile coaching, coaching kariery)

Co pomaga gruntownie zrozumieć istotę coachingu? Przydatne może się okazać poznanie najczęściej występujących faktów i mitów związanych z coachingiem.

Coach musi być specjalistą w danej dziedzinie: fałsz

Aby osiągać cele I w pełni czerpać z coachingu, warto zdecydować się na współpracę z doświadczonym coachem. Powinna to być osoba mająca wiedzę (kursy i studia podyplomowe) i potrzebne, konkretne umiejętności oraz certyfikaty od renomowanych instytucji, jak International Coaching Community, International Coach Federation. Nie musi jednak był ekspertem w danej branży, w której działa klient.

Coaching to dawanie gotowych rad: fałsz

Bez względu na to, czy pomocą służy life coach, agile coach czy coach biznesowy – nie udziela on rad czy gotowych rozwiązań ani nie doradza, co klient powinien zrobić.

Coach ma zadawać pytania i wspierać w poszerzaniu perspektywy i refleksji oraz budowaniu odpowiedzialności za swoje działania w procesie rozwoju klienta. Coach pomaga odkryć potencjał i mocne strony potrzebne do zmiany. To różni proces coachingu od doradztwa czy mentoringu.

Coaching działa tylko na osoby, które w niego wierzą: fałsz

Na skuteczność coachingu składa się wiele czynników. Zaliczają się do nich choćby: dobra relacja, otwartość na refleksję i pracę nad sobą, gotowość do działania. Nie ma tu zatem miejsca na „wiarę”, a raczej określanie jasnych celów do realizacji, by rozwijać swoje umiejętności i zwiększać potencjał.

Coaching jest dla osób z problemami: fałsz

Można znaleźć różne rodzaje coachingu. Istnieje przekonanie, że sprawdza się on tylko u osób z problemami. Nic bardziej mylnego. Coaching to nie terapia. Z takiej formy wsparcia w budowaniu lepszego jutra korzystają osoby pragnące zmiany i rozwoju, liderzy, menadżerowie, sportowcy. To szansa na zdobycie przewagi konkurencyjnej dzięki potencjałowi i lepszemu wykorzystywaniu wiedzy przyswajanej w procesie uczenia się.

Czym jest coaching – podsumowanie

Coaching to wsparcie na drodze do osiągnięcia zamierzonych rezultatów w ramach rozwoju osobistego, biznesowego czy sportowego. Z pomocą doświadczonego coacha da się określać i realizować cele, rozwijać umiejętności, lepiej budować plany na przyszłość i wykorzystywać swoje atuty. A to jedna z dobrych ścieżek do osiągnięcia sukcesu w różnych obszarach życia.