Coaching – rodzaje

Coaching to niezmiernie szeroka dziedzina, która pozwala na rozwój w rozmaitych obszarach życia. Można spotkać się z wieloma formami coachingu o nieco innych zakresach, formach i celach działania. Warto zapoznać się z nimi, by świadomie wybrać odpowiednią opcję dla siebie.

Jakie są rodzaje coachingu i czym się różnią między sobą? Na który z nich warto się zdecydować w konkretnych sytuacjach i momentach życia? Więcej informacji na ten temat znajdziecie poniżej.

Rodzaje coachingu: na czym polega coaching?

Jako coaching rozumie się proces rozwojowy, który ma pomóc w odkrywaniu i maksymalizowaniu indywidualnych potencjałów klienta (w życiu osobistym lub zawodowym). Wymaga zbudowania partnerskich relacji opartych na zaufaniu, by stworzyć bezpieczną przestrzeń do realizacji indywidualnych celów i rozwoju.

Coach wspiera i motywuje klienta. Nie daje mu jednak gotowych odpowiedzi ani porad w ramach procesu coachingowego. Profesjonalny coaching skoncentrowany jest na zadawaniu pytań i stosowaniu narzędzi, które pobudzają samoświadomość, odkrywanie możliwości i mocnych stron, a nawet identyfikację ograniczających przekonań, by zmienić je na wspierające myśli. Coaching skupia się na przyszłości i realizacji celów coachingowych, by odmienić jakość życia klienta. Zakres zmian zależy oczywiście od tego, jakie rodzaje coachingu się wybierze.

Coaching – rodzaje ze względu na formę prowadzenia sesji (coaching zespołowy, coaching indywidualny, coaching grupowy)

Osoby zainteresowane rozwojem mogą wykorzystać różne rodzaje coachingu. Postawienie na odpowiednie rozwiązanie daje szansę na uzyskanie lepszych rezultatów: osiągnięcie zamierzonych celów w życiu zawodowym lub prywatnym, a także większą efektywność procesu.

Rodzaje coachingu mogą dotyczyć formy prowadzenia sesji i liczby uczestników biorących w nich udział. Wyróżniamy:

• coaching indywidualny,
• coaching grupowy,
• coaching zespołowy.

Chętnie wybieraną formą spotkań są sesje indywidualne (1:1). Pozwalają na największe spersonalizowanie procesu, gdyż coach koncentruje się w pełni na potrzebach jednego klienta. Zazwyczaj taki coaching dotyczy personalnych celów (w życiu zawodowym lub osobistym), jak zwiększenie pewności siebie, zmiana miejsca zatrudnienia.

Coaching grupowy również skupia się na indywidualnych celach, ale w sesjach uczestniczy większa grupa osób, często nieznających się, pochodzących z rozmaitych środowisk czy miejsc pracy. Grupa zapewnia inspirację i wsparcie, równocześnie ograniczając jednak nieco indywidualne możliwości realizacji celów jednostki.

Z kolei coaching zespołowy (ang. team coaching) pozwala na pracę z realnym zespołem (np. z jednej firmy, działu). Wszystkie jednostki mają w tym przypadku jeden cel: poprawę komunikacji, zwiększenie efektywności zespołu. Coach zwraca szczególną uwagę na dynamikę relacji między uczestnikami, pomaga wypracować sposoby rozwiązywania konfliktów czy budowanie synergii.

Rodzaje coachingu ze względu na obszar życia i cel: coaching życiowy (life coaching), coaching biznesowy (business coaching), coaching kariery (career coaching)

Pod względem celu wymienia się trzy główne rodzaje coachingu:

• coaching życiowy (life coaching),
• coaching biznesowy (business coaching),
• coaching kariery (career coaching).

Każdy z nich oferuje jednak liczne specjalizacje, by jeszcze lepiej odpowiadać konkretnym oczekiwaniom klienta.

Life Coaching: coaching zdrowotny, coaching relacji, coaching duchowy

Coaching życiowy (z ang. life coaching) pozwala skupić się przede wszystkim na ogólnej satysfakcji z życia oraz dążeniu do osiągnięcia równowagi wewnętrznej czy wykorzystaniu swojego potencjału do budowania lepszych relacji z otoczeniem.

W jego ramach możemy wymienić:

• coaching relacji: zadaniem coacha jest udzielenie klientowi wsparcia, by budowanie relacji z bliskimi (rodziną, partnerem czy przyjaciółmi) stało się prostsze, z uwzględnieniem własnych potrzeb i asertywnym stawianiem granic,
• coaching zdrowia: proces ma doprowadzić do wypracowania nowych nawyków wspierających kondycję fizyczną i psychiczną, lepsze zarządzanie stresem i dbanie o dobrostan psychofizyczny,
• coaching duchowy: pomaga w odnalezieniu głębszego sensu i wewnętrznego spokoju, a także określeniu kluczowych wartości dla danej osoby.

Coaching biznesowy: executive coaching, coaching menedżerski

Coaching biznesowy dla odmiany jest dedykowany organizacjom i właścicielom firmy, by wspierać ich w realizacji celów biznesowych, w tym zwiększeniu efektywności biznesowej procesów firmowych.

Do tej kategorii zalicza się na przykład:

• executive coaching: stosowany w przypadku najwyższych kadr zarządzających; jego zadaniem jest skupienie się na budowaniu wizji strategicznej oraz lepszym zarządzaniu odpowiedzialnością,
• leadership coaching (coaching menedżerski): jego rolą jest rozwijanie umiejętności przywódczych i menedżerskich, zwłaszcza zdobywanie kompetencji w zakresie zarządzania zmianą, motywowania zespołu,
• on-the-job coaching: realizowany w miejscu pracy, gdzie coach obserwuje klienta w jego środowisku, by zapewnić mu jak najlepszy feedback, co przekłada się na skuteczniejszą pracę i poprawę kluczowych umiejętności.

Coaching kariery

W odróżnieniu od wcześniejszej kategorii coaching kariery ma za zadanie prowadzić proces, koncentrując się na indywidualnych celach zawodowych, własnej ścieżce kariery oraz osiągnięciu stanu satysfakcji z pracy.

Warto w tym przypadku wspomnieć o takich formach coachingu, jak:

• coaching kompetencyjny: wykorzystywany do budowania konkretnej kompetencji potrzebnej do rozwoju zawodowego: zdobycia nowej pracy lub awansu (np. zarządzanie czasem, wystąpienia publiczne),
• coaching zmiany zawodowej: stosowany w przypadku osób, które chcą całkowicie się przekwalifikować, potrzebują zmiany pracy lub wracają na rynek pracy po długiej przerwie (np. kobiety po urlopie macierzyńskim),
• coaching emerytalny: pomaga łagodnie przygotować się do kolejnego etapu przejścia – z życia zawodowego do emerytalnego.

Inne mniej i bardziej popularne rodzaje coachingu – poza sztywnymi kategoriami: coaching holistyczny, coaching operacyjny i coaching specjalistyczny (coaching sportowy)

Istnieją też inne rodzaje coachingu, które wymykają się ścisłej kategoryzacji. Mogą bowiem koncentrować się na różnych obszarach życia i wspomagać w rozwijaniu umiejętności rozmaitego typu (zarówno z zakresu rozwoju zawodowego, jak i indywidualnego). Dzięki temu coach wspiera klienta w kompleksowym zdobywaniu nowych umiejętności osobistych lub rozwijaniu kompetencji zawodowych.

W tej grupie wymienię takie formy coachingu, jak:

• coaching transformacyjny: skupia się na trwałej zmianie sposobu postrzegania świata i siebie, co przekłada się na rozwój w różnych obszarach życia,
• coaching kognitywno-behawioralny: łączy elementy psychologii i coachingu, pomaga zidentyfikować kluczowe błędy myślowe i zastąpić je nowymi, wspierającymi,
• coaching systemowy: koncentruje się na analizie relacji i zbieżności w systemie (rodzinie, firmie, zespole) – ta wiedza pomaga zmienić też indywidualne zachowania,
• coaching holistyczny: patrzy na jednostkę kompleksowo (nie rozdzielając życia prywatnego, zdrowia i pracy zawodowej), niejednokrotnie używa technik oddechowych i uważności, takie holistyczne podejście wspiera ogólne zmiany w życiu,
• coaching prowokatywny: wykorzystuje ironię, lekką prowokację i humor, by przekonać klienta do zbuntowania się przeciwko własnym ograniczeniom i dokonać zmiany w różnych obszarach.

Dodatkowo można spotkać się z różnymi wariantami coachingów specjalistycznych, jak choćby coaching sportowy (ang. sports coaching). W przypadku coachingu tego typu dąży się do wspierania sportowców w osiąganiu celów w sferze mentalnej, motywacyjnej i przy budowaniu strategii działania. Coach wspiera klienta w rozwoju umiejętności zarządzania motywacją, budowaniu odporności psychicznej, pracy nad koncentracją.

Różne rodzaje coachingu – na co się zdecydować, by się wesprzeć w osiąganiu osobistych celów czy kariery zawodowej?

Jak znaleźć odpowiedni coaching dla siebie? Poniżej przygotowałem prosty przewodnik ułatwiający podjęcie decyzji.

Zdecyduj się na coaching życiowy, jeżeli:

• szukasz równowagi między życiem prywatnym i zawodowym (work-life balance),
• chcesz poprawić relacje z bliskimi (rodziną, przyjaciółmi), zbudować pewność siebie,
• masz wrażenie, że utknąłeś w życiu i nie odczuwasz satysfakcji z codzienności.

Coaching kariery jest dla Ciebie, jeśli:

• czujesz się wypalony zawodowo i nie wiesz, jak pokierować swoją karierą,
• chcesz zbudować solidną markę osobistą,
• zamierzasz przygotować się do awansu lub rozmowy o pracę,
• potrzebujesz zmienić pracę lub branżę.

Coaching biznesowy sprawdzi się u Ciebie, gdy:

• prowadzisz własną firmę i potrzebujesz zadbać o strategię rozwoju,
• chcesz skupić się na rozwijaniu umiejętności zarządzania ludźmi i doskonaleniu kompetencji przywódczych.

Rodzaje coachingu dla rozwoju osobistego i zawodowego – podsumowanie

Coaching może przynieść wiele korzyści. Należy jednak przygotować się do niego i zrozumieć, czego można się spodziewać. To bowiem nie doradztwo ani mentoring – nie otrzymuje się wskazówek ani gotowych rozwiązań. Coach współpracuje z klientem, by dać mu motywację i wspomóc w samoodkrywaniu potrzebnego potencjału, kluczowego, by możliwe było osiąganie celów.

Coaching przydaje się w różnych obszarach. Decydując się na sesje coachingowe, warto wcześniej sprawdzić dostępne rodzaje coachingu – pozwala to zyskać większą satysfakcję i szansę na skuteczniejszą realizację celów.