Kto to jest coach – kluczowe definicje

Jak osiągnąć rozwój osobisty? Można do tego wykorzystać wiele metod i strategii. Jedną z nich jest coaching, który wymaga skorzystania z pomocy wyszkolonej do tego osoby – coacha. To ktoś, kto wspiera w osiąganiu konkretnych celów w życiu osobistym lub zawodowym, jednak nie daje gotowych odpowiedzi.

Na czym polega praca coacha? Z jakich metod korzysta, by pomóc wyzwolić własne zasoby klienta? Czym różni się od trenera i mentora?

Zawód: coach – trochę statystyki pokazującej, czym coaching jest obecnie

Coaching to olbrzymia branża, która z roku na rok wciąż się rozwija i przyciąga kolejne osoby, które chcą wykonywać zawód coacha. Jak podaje w swym opracowaniu „ICF Global Coaching Study” International Coach Federation, od 2023 roku liczba aktywnych zawodowo coachów wzrosła o 15%, osiągając poziom niemal 123 tysięcy osób.

A to wciąż dopiero początek. Analizy i przewidywania pokazują, że coaching wciąż nie powiedział ostatniego słowa i w kolejnych latach możemy liczyć na następne wzrosty liczby coachów oraz wartości tej branży.

Kto to jest coach, czym jest coaching?

Kim jest coach? To zawód, który rozwinął się w Stanach Zjednoczonych, a jego początki wywodzą się z kultury sportu, gdzie trenerzy (ang. coach) motywują zawodników, działając tak, by odkryć ich potencjał i uzyskać stan maksymalizacji zawodowej.

Coaching to niezwykły proces, który da się opisać na wiele sposobów. Jak zrobili to doświadczeni specjaliści, działający na rynku coachingu od lat i stanowiący uznane autorytety w międzynarodowym środowisku?

„Coaching is unlocking a person’s potential to maximise their own performance. It is helping them to learn rather than teaching them.”

John Whitmore

W wolnym tłumaczeniu: „Coaching to odblokowywanie potencjału danej osoby w celu maksymalizacji jej własnych osiągnięć. Pomaganie jej w nauce, a nie jej nauczanie.”.

„Coaching requires a different way of observing, a different way of thinking, and a different ‘way of being.”

Jim Selman

W wolnym tłumaczeniu: „Coaching wymaga innego sposobu obserwacji, innego sposobu myślenia i innego „sposobu bycia.”.

Współczesny coach pomaga zatem w odnalezieniu i wyzwoleniu osobistego potencjału swojego klienta, co pozwala na osiągnięcie celu osobistego, zawodowego etc. Może to dotyczyć różnych obszarów życia. W zależności od nich wyróżnia się różne rodzaje coachingu. W tym choćby:

• life coaching (inaczej coaching życiowy, wsparcie w rozwoju osobistym i osiąganiu celów życiowych, ale też zawiera np. coaching zdrowia),
• coaching zawodowy (wspomaganie rozwoju zawodowego, pomoc w rozwijaniu umiejętności przywódczych dla menadżerów i kadr zarządzających),
• coaching kariery (podsuwa najpotrzebniejsze narzędzia oraz wspieranie w planowaniu kariery oraz celów biznesowych na kolejnych ścieżkach kariery).

Osiąganie konkretnych celów to wyzwanie, z którym klient nie zawsze wie, jak samemu się uporać. Jak to robi coach? Proces coachingowy jest prowadzony przez specjalistę, który zadając pytania, na podstawie informacji zwrotnej, pomaga klientowi samodzielnie dojść do odpowiedzi. Coaching jest realizowany w różnych wariantach, jako coaching indywidualny i coaching grupowy – coaching zespołowy (w grupach do kilkunastu osób).

W każdym przypadku coaching musi opierać się na partnerskiej relacji, otwartości i zaufaniu, co pomaga odkrywać potencjał, pokonywać wyzwania i osiągać założone cele.

Jak zostać coachem?

Bycie coachem wiąże się w większości przypadków nie tylko chęcią i zapałem do działania. Potrzebna jest też konkretna wiedza i narzędzia. Na rynku pojawia się wiele kursów i szkoleń, które bywają bardzo pomocne. Dodatkowo, można zdecydować się na studia podyplomowe, a także uzyskanie odpowiednich certyfikatów, które wydają organizacje związane z coachingiem, jak choćby International Coach Federation czy International Coaching Community. Stanowi to potwierdzenie posiadanych umiejętności, pozwala uzyskać status profesjonalisty oraz zwiększyć zaufanie potencjalnych klientów.

Jak podaje we wspomnianym już raporcie ICF:

Jakie kompetencje powinien posiadać coach? Jak w wielu innych branżach liczy się wiedza, ale też konkretne doświadczenie, a także odpowiednie podejście do drugiego człowieka pełne empatii, otwarcia i umiejętności słuchania.

Metody coachingowe – jak pracuje coach (coaching biznesowy, coaching motywacyjny, life coaching)?

Dobry coach stosuje różne metody w procesie coachingowym, by odpowiednio wesprzeć swojego klienta – mowa choćby o wizualizacji czy modelu GROW. W niektórych przypadkach stosuje się pojedyncze strategie – w innych korzysta się z wielu metod.

W tabeli poniżej zostały zebrane kluczowe narzędzia oraz sposoby ich wykorzystania.

Coach a mentor i trener – czy zajmują się tym samym?

Wspominany już raport ICF wspomina również o innej ciekawej kwestii. Wielu profesjonalnych coachów oferuje swoim klientom też inne usługi. Aż 60% jest też trenerami, 57% zapewnia konsultacje, a 49% – mentoring.

Warto zdawać sobie sprawę, że coach, trener biznesu czy mentor nie zajmują się tym samym.

W pracy coachingowej coach działa jako wsparcie, motywacja i katalizator do zmiany. Wspiera klienta, by ten mógł sam odpowiedzieć sobie na kluczowe pytania i tak wyzwolić swój potencjał.

Trener natomiast przekazuje swoją wiedzę i uczy umiejętności czy zachowań z danej dziedziny podczas przygotowanych kursów czy warsztatów.

Natomiast mentor jest doradcą i nauczycielem, o olbrzymim doświadczeniu, które klient może wykorzystywać i naśladować. Wspiera klienta i wspomaga jego rozwój, dzieląc się wiedzą branżową.

Popularne mity w obszarze coachingu – na czym polega coaching, a na czym nie?

Choć bez większego trudu da się znaleźć informacje o tym, na czym się coaching skupia, to nadal narasta wokół niego wiele stereotypów i mitów. Poniżej rozprawiam się z najpopularniejszymi, by rozjaśnić, na czym tak naprawdę polegają sesje coachingowe.

Coach da Ci gotowe rozwiązania Twoich problemów

Zadaniem coacha jest wsparcie klienta – nie daje on gotowych rozwiązań, sugestii, nie dzieli się swoim doświadczeniem, które mogłoby zasugerować, co klient ma zrobić dalej. Jego celem jest wsparcie danej osoby, by to ona odkryła swoje cele oraz zbudowała pewność siebie do działania w przyszłości.

Coach musi być ekspertem w danej branży klienta

Zdecydowanie dobry coach nie musi być specjalistą w konkretnej branży, którą zajmuje się jego klient. Jego zadaniem nie jest dawanie gotowych rozwiązań, a zadawanie pytań otwartych i wspieranie w odkrywaniu indywidualnego potencjału przez klienta.

To, czym zajmuje się coach jest tożsame z terapią

Terapia to proces leczenia, który ma pomóc w radzeniu sobie z przeszłymi traumami i trudnościami natury psychicznej, emocjonalnej. Rola coacha polega natomiast na wspieraniu w rozwoju na przyszłość, odkrywaniu tego, jaki jest ukryty potencjał klienta, budowaniu dobrych nawyków oraz realizacji celów rozwojowych. Choć niekiedy koncentracja na celach i rozwój mogą pomagać w odbudowie kondycji emocjonalnej i psychicznej, w żadnym razie nie są i nie mogą być traktowane jako terapia.

Współpraca z coachem jest tylko dla osób, które nie radzą sobie z życiu

Coaching tak naprawdę jest dla wszystkich, którzy pragną rozwoju i wzrostu w różnych obszarach życia – od rozwoju zawodowego, przez wspieranie indywidualnego potencjału, poszerzania horyzontów, aż do budowania równowagi między życiem prywatnym a pracą.

Profesjonalny coaching to jednorazowa, szybka sesja

Jednorazowa sesja z coachem, choć może pomóc, nie zagwarantuje spektakularnych efektów. Coaching to bowiem wieloetapowy proces, który wymaga wytężonej pracy oraz nieustannego działania. Zadaniem coacha jest wspomaganie w tym wyzwaniu i zadawanie pytań, dzięki którym klient może odkryć swoje możliwości w konkretnej sytuacji.

Kim jest coach i na czym polega praca coacha: podsumowanie

W ostatnich latach znaczenie coachingu wciąż rośnie – w przestrzeni prywatnej, zawodowej, rozwojowej. Z pomocy coachów korzysta coraz więcej osób, które szukają sposobu na rozwój osobisty, lepsze zarządzanie karierą czy poprawę rozmaitych kompetencji miękkich.

Coaching nie zapewnia prostych rozwiązań ani gotowych recept na sukces. Daje jednak warunki do samopoznania, refleksji i odkrywania wewnętrznego potencjału.

W ten sposób klienci mogą zyskać jasność swoich celów, ale też nauczyć się wchodzenia świadomie w proces działania bądź podejmować lepsze decyzje w oparciu o własne wartości i priorytety.

Statystyki pokazują, że branża coachingowa wciąż się rozwija. Świadczą o tym rosnąca wartość tego sektora oraz liczba certyfikowanych coachów na świecie. Można więc stwierdzić, że coaching jest zawodem przyszłości. Jego rola jest doceniana, a umiejętności coachów chętnie wykorzystywane w pracy indywidualnej i zespołowej.

Praca coacha to długofalowe wspieranie innych, wzmacnianie ich potencjału i motywowanie do działania. To zawód, który łączy profesjonalne podejście, wiedzę, z empatią i umiejętnością słuchania potrzeb drugiego człowieka. Coaching to szansa na lepsze i bardziej świadome jutro dla każdego, kto tylko chce sięgnąć po rozwój i z niego skorzystać.