Kto to jest coach – kluczowe definicje
8 grudnia, 2025
Mówi się, że jedyną pewną rzeczą w życiu jest zmiana. Choć wiele osób się jej obawia, to właśnie dzięki niej można iść do przodu, zdobywać nowe doświadczenia i wciąż się rozwijać. Może to dotyczyć życia zawodowego, rozwoju indywidualnego lub budowania wartościowych relacji międzyludzkich. W takich sytuacjach niekiedy przydatna bywa pomoc, a tej może udzielić doświadczony coach.
Na czym polega coaching i jak wygląda proces coachingowy? Co można zyskać dzięki skorzystaniu z takich form wsparcia? Jakie są jego rodzaje i w jakich sytuacjach potrafi okazać się on pomocny? Kim jest coach? Tego dowiecie się z dzisiejszego tekstu.
Coaching – co to? Jak działa coaching?
Zacznijmy od definicji. Czym w ogóle jest coaching?
Oficjalna definicja głosi ICF, że:
Coaching is partnering with clients in a thought-provoking and creative process that inspires them to maximize their personal and professional potential.
International Coaching Federation (ICF) podaje, że jako coaching określa się kreatywny proces skłaniający do myślenia i inspiracji, by zmaksymalizować osobisty i zawodowy potencjał danej osoby. Proces ten realizuje z pomocą profesjonalnego coacha (trenera).
Z kolei European Mentoring and Coaching Council koncentruje się na procesie uczenia się, autorefleksji i odpowiedzialności:
Coaching is a facilitated, dialogic and reflective learning process that aims to grow an individual’s awareness, responsibility and choice.
Z kolei Association for Coaching podkreśla kwestię poszerzania świadomości i skupienia na zmianie:
Coaching is a transformative process for personal and professional awareness, discovery and growth.
Podsumowując, coaching to proces rozwojowy, oparty na partnerstwie i dialogu, w którym kluczowe jest użycie odpowiednich technik coachingowych, jak zwłaszcza pytania zadawane przez coacha, prowadzące do refleksji i świadomego tworzenia przestrzeni do zmiany, poszerzania świadomości, pobudzania potencjału oraz podejmowania działań na drodze do nowego życia. Coach nie musi mieć wykształcenia z branży klienta, za to niezbędne jest odpowiednie wykształcenie w obszarze coachingu (szkolenia, studia podyplomowe, uznane certyfikaty np. od International Coach Federation).
Jak wygląda proces coachingu i w czym pomaga coaching?
Coach pomaga klientowi poprzez obserwowanie i słuchanie, by następnie podzielić się z nim spostrzeżeniami i wesprzeć w znalezieniu odpowiedniej ścieżki rozwoju. Profesjonalny coaching nie jest udzielaniem rad czy dawaniem gotowych rozwiązań ani wyrażaniem osobistych opinii coacha na dany temat. Nie stanowi doradztwa ani mentoringu. To interaktywny proces rozwoju, w którym dominująca rola należy do osoby, która decyduje się na proces coachingowy, pomocny w osiąganiu konkretnych celów.
To właśnie różni proces coachingu od mentoringu – coach pomaga klientowi samodzielnie znaleźć odpowiedzi, zadając umiejętnie pytania, ale nie dając konkretnych rozwiązań. Mentor natomiast dzieli się wiedzą i własnym doświadczeniem. Coaching to podążanie do celu z kimś wspierającym u boku, a mentoring to podążanie za kimś, kto jest kilka kroków z przodu.
Klient – coach – budowanie relacji i współpracy, która prowadzi do celu
Istnieje wiele metod coachingowych, które wykorzystują profesjonalni trenerzy, dopasowując je do tego, czy prowadzą life coaching, coaching biznesu czy coaching sportowy. Zawsze podstawą jest zbudowanie solidnej relacji opartej na wzajemnym zrozumieniu i koncentracji na celu, do którego się dąży.
Do najważniejszych cech relacji coachingowej między coachem i klientem zaliczają się:
- empatia,
- poczucie równości,
- poufność,
- zaufanie,
- otwartość,
- skupienie się na teraźniejszości i przyszłości.
Na tej podstawie da się budować świadomość własnych zasobów oraz odwagę do podejmowania decyzji i wychodzenia ze strefy komfortu. To pomaga w zmianie i odkrywaniu własnych odpowiedzi. A to jest kluczowym zadaniem coacha – słuchać, co mówi klient, by jak najlepiej wspierać go i prowadzić do realizacji postawionych celów.
Rodzaje coachingu: coaching indywidualny i coaching zespołowy – czym coaching jest?
W branży można spotkać różne rodzaje coachingu, z których korzysta się w życiu osobistym i zawodowym. Podstawowy podział wyróżnia:
- coaching indywidualny,
- coaching grupowy.
Szczególnie często spotyka się sesje indywidualne, gdy trener współpracuje z jednym klientem. Ułatwia to precyzyjne zdefiniowanie potrzeb oraz wytyczenie spersonalizowanych dróg do osiągnięcia celów. Z kolei sesje grupowe skupiają kilka osób, z których każda dąży do realizacji swoich planów działania. Choć grupa nieznających się na początku osób może utrudniać otwarcie się i odkrycie swoich wartości, to wciąż takie spotkania potrafią rzucić nowe światło na konkretne zagadnienia oraz dać dodatkowy zastrzyk energii.
Na czym polega coaching: coaching motywacyjny, coaching biznesowy, agile coaching, life coaching etc.
Liczba uczestników to nie jedyna forma podziału coachingu. Znacznie ważniejsze jest wydzielenie poszczególnych specjalizacji związanych z tym, jakiego obszaru życia dotyczą spotkania z coachem.
Jako najczęściej spotykane rodzaje coachingu wymienia się:
- life coaching,
- coaching biznesowy,
- coaching kariery (coaching zawodowy),
- coaching motywacyjny.
Life coaching koncentruje się na wspieraniu klienta w rozwoju osobistym. Coach ma motywować do działania, pomagać w odnajdywaniu ścieżek i dokonywaniu zmian czy wspierać budowanie pewności siebie i odkrywanie osobistego potencjału. Możliwa jest też poprawa relacji z bliskimi. Do roli coacha należy zachęcanie klienta do spojrzenia na siebie holistyczne i zadbania o zdrowie fizyczne, psychikę, rozwój i mentalność. Dopiero wówczas można mówić o prawdziwej zmianie na lepsze w życiu osobistym i podejmowaniu świadomych decyzji. W ramach life coachingu wymienia się szereg specjalistycznych odmian coachingu, do których zalicza się choćby coaching zdrowotny czy diet coaching, które koncentruje się na wypracowaniu zdrowych nawyków prozdrowotnych i żywieniowych.
Coaching biznesowy (business coaching) kieruje się do firm i organizacji, a jego podstawowym celem jest wsparcie we wdrażaniu strategii (executive coaching dla kadr zarządzajacych do budowania solidnych kompetencji menedżerskich), doskonaleniu pracowników (np. praca z zespołami – team coaching) czy rozwoju przedsięwzięć biznesowych. Trener biznesu koncentruje się na różnych kompetencjach miękkich kluczowych dla danej branży, jak choćby:
- zarządzanie czasem,
- praca pod presją,
- wrażliwość na feedback,
- asertywność.
Pewną odmianą coachingu biznesowego są sesje prowadzone dla kadry zarządczej i menedżerów. Dzięki takim zajęciom są oni w stanie rozwijać umiejętności przywódcze, lepiej kierować pracą zespołu i identyfikować ewentualne problemy i przeszkody w rozwoju (przedsiębiorstwa i poszczególnych pracowników). Przynosi poprawę relacji interpersonalnych oraz usprawnia komunikację.
Nie zapominajmy również o tak chętnie stosowanym w biznesie agile coachingu, czyli nauce elastycznego zarządzania projektami na drodze nieustannego doskonalenia i skupiania się na kluczowych wartościach. Natomiast coaching edukacyjny jest skierowany do uczniów, nauczycieli czy szkoleniowców, by wspomóc ich w osiąganiu celów edukacyjnych.
Znaczenie coachingu motywacyjnego jest olbrzymie dla życia zawodowego i prywatnego. Bywa pomocny w sytuacji zastoju lub braku motywacji do dalszego działania. Coach ma pomóc odnaleźć nowy cel i sposób do realizowania go.
Poniżej znajdziecie tabelę z kluczowymi cechami najpopularniejszych rodzajów coachingu.
| Rodzaj coachingu | Główny cel | Podstawowe zagadnienia | Narzędzia |
| Coaching życiowy (z ang. life coaching) | Rozwój indywidualny i poprawa jakości codziennego życia. | Organizacja czasu, określenie celów życiowych, dbanie o balans między poszczególnymi aspektami życia, doskonalenie w zarządzaniu stresem. | Pytania otwarte, praca na wartościach. |
| Coaching biznesowy | Rozwój biznesu (firmy) oraz efektywności działania przedsiębiorstwa. | Zarządzanie sobą i współpracownikami, strategia rozwoju, delegowanie obowiązków. | Model GROW, analiza celów, mapowanie zasobów. |
| Coaching kariery (Z ang. career coaching) | Określenie głównych celów i kierunku rozwoju zawodowego. | Analiza kompetencji, wybór ścieżki zawodowej. | Analiza mocnych stron, modele decyzyjne, testy predyspozycji. |
| Coaching motywacyjny | Wzrost motywacji i energii do działania w różnych obszarach życia. | Nauka umiejętności radzenia sobie z prokrastynacją, spadkiem zaangażowania i kryzysami, budowanie pozytywnych nawyków do działania. | Analiza celów, strategia „why-how-what” |